Tuần đầu tháng 10/2026, thị trường cà phê thế giới ghi nhận hai tín hiệu đáng chú ý cho người làm nghề: giá arabica vượt mốc 3 USD/lb, còn chuỗi Costa Coffee có lãi hoạt động trở lại nhưng không phải nhờ cà phê. Động lực tăng trưởng của họ đến từ matcha, cà phê đá và các lựa chọn ít calo.
Hai câu chuyện tưởng rời rạc lại cùng chỉ ra một điều: khi chi phí hạt tăng và khách hàng đổi khẩu vị, các chuỗi lớn ngày càng bớt phụ thuộc vào cà phê thuần túy để sinh lời. Đây là bối cảnh mà chủ quán và người quản lý menu tại Việt Nam cần theo dõi.
Vì sao giá arabica lại vượt 3 USD/lb?
Giá tăng chủ yếu vì đồng real Brazil mạnh lên, chạm mức cao gần năm tháng so với USD. Khi đồng real mạnh, thu nhập quy đổi ngắn hạn của nông dân giảm, nên họ thường giữ hàng lại thay vì bán ngay, khiến nguồn cung tức thời khan hơn và đẩy giá lên.
Một yếu tố hỗ trợ giá khác là lo ngại hiện tượng El Niño. Theo nguồn, El Niño hình thành ở vùng xích đạo Thái Bình Dương từ tháng 6 có thể là một trong những đợt mạnh nhất trong hơn 75 năm, và giới giao dịch e ngại mùa ra hoa tại Minas Gerais diễn ra trong điều kiện mưa ít sẽ ảnh hưởng vụ 2027.
Dù vậy, đà tăng được đánh giá có thể chỉ là tạm thời. Brazil dự kiến có vụ 2026/27 kỷ lục, và số liệu từ Secex cho thấy xuất khẩu cà phê nhân xanh tháng vừa qua đạt 3,93 triệu bao, cao nhất trong 20 tháng và tăng 20,4% so với tháng 9/2025. Giá cà phê thậm chí đã quay đầu giảm mạnh trong phiên giữa tuần sau khi số liệu xuất khẩu tích cực được công bố.
Vì sao Costa Coffee có lãi trở lại nhờ matcha và đồ uống đá?
Costa ghi nhận lãi hoạt động trở lại sau khi cải tạo cửa hàng và mở rộng thực đơn. Theo nguồn, chính các dòng cà phê đá, matcha, ube và đồ uống ít calo được CEO Philippe Schaillee ghi nhận là động lực tăng trưởng, giúp doanh thu tăng 5% lên 1,3 tỷ bảng.
Bức tranh tài chính của chuỗi thể hiện qua bảng sau:
| Chỉ tiêu | Số liệu theo nguồn |
|---|---|
| Doanh thu | 1,3 tỷ bảng (tăng 5%) |
| Lãi hoạt động 2025 | 20 triệu bảng |
| Hai năm tài chính trước | lỗ 13,5 triệu và 5,8 triệu bảng |
| Lợi nhuận theo luật định | giảm 7% còn 62 triệu bảng |
| Mở mới trong năm qua | 50 điểm bán, kế hoạch 50 điểm nữa năm 2027 |
Điểm đáng lưu ý: dù hồi phục, Costa đã bị Greggs vượt qua để trở thành chuỗi cà phê thương hiệu lớn nhất nước Anh, với 2.737 điểm bán so với 2.707. Bài học rộng hơn mà nguồn rút ra là các chuỗi lớn giờ ít dựa vào bản thân cà phê để tăng trưởng, trong khi các đối thủ định vị giá rẻ cạnh tranh trực tiếp cùng tệp khách.
Matcha đang trở thành động lực doanh số như thế nào?
Matcha không chỉ xuất hiện ở Costa. Theo nguồn, chuỗi Blank Street tại Anh tăng doanh thu 71% lên 58,9 triệu bảng và lợi nhuận hoạt động tăng gần ba lần lên 4,6 triệu bảng, với các món signature và theo mùa trên cả menu matcha lẫn cà phê là động lực chính. Đáng chú ý, matcha được ghi nhận kéo doanh số khung buổi chiều lên.
Đây là tín hiệu quan trọng với mô hình kinh doanh quán: matcha giúp lấp khung giờ thấp điểm sau trưa, mở rộng tệp khách không uống cà phê và tạo thêm biên lợi nhuận ngoài danh mục cà phê truyền thống. Chi tiết về ube (khoai mỡ tím) và dòng ít calo trong menu Costa cũng cho thấy khẩu vị đang dịch chuyển sang màu sắc, hương vị mới và lựa chọn nhẹ nhàng hơn.
Các chuỗi đang chịu áp lực chi phí ra sao?
Song song với câu chuyện doanh thu, chi phí đầu vào tiếp tục là sức ép lớn. Costa cảnh báo giá bán buôn cao và cho rằng biến đổi khí hậu có thể làm giảm cả chất lượng lẫn sản lượng cà phê, hạn chế nguồn hạt họ cần, đồng thời bất ổn chính trị và kinh tế có thể làm gián đoạn xuất khẩu và nguồn nguyên liệu thô.
Áp lực chi phí thể hiện rõ ở quy mô nhỏ hơn: chuỗi IzyCoffee của Bỉ, vốn khởi đầu từ một xe cà phê năm 2018 rồi mở rộng lên 20 cửa hàng, nay thu hẹp còn 11 điểm khi chi phí tăng, dù giữ được khoảng 85% nhân sự. Với thị trường Việt Nam, nơi quán cà phê độc lập và chuỗi vừa và nhỏ chiếm tỷ trọng lớn, câu chuyện này cho thấy việc mở rộng quá nhanh khi chưa kiểm soát được chi phí nguyên liệu là rủi ro cần cân nhắc kỹ.
Áp dụng cho quán
- Đưa dòng matcha vào menu một cách bài bản: latte matcha nóng/đá, matcha kết hợp sữa thực vật, và một món signature theo mùa để kéo khách khung buổi chiều, giống cách matcha nâng doanh số chiều ở các chuỗi trong nguồn.
- Mở rộng nhóm đồ uống đá và lựa chọn ít đường/ít calo bên cạnh cà phê, vì đây là nhóm được ghi nhận dẫn dắt tăng trưởng, phù hợp khí hậu nóng và xu hướng ăn uống nhẹ tại Việt Nam.
- Thử các nguyên liệu tạo màu và hương lạ như ube (khoai mỡ tím) cho nhóm đồ uống đá xay hoặc latte, tận dụng nguồn khoai mỡ sẵn có trong nước để tạo điểm nhấn thị giác trên menu.
- Chốt giá nguyên liệu và tính toán công thức dựa trên định lượng chuẩn thay vì cảm tính, để biên lợi nhuận không bị bào mòn khi giá cà phê thế giới biến động mạnh.
- Giữ nhịp mở rộng thận trọng: ưu tiên củng cố doanh số tại điểm bán hiện có bằng món mới trước khi tăng số lượng cửa hàng.
Kết luận
Tuần này cho thấy một thực tế đáng suy nghĩ: giá arabica có thể vượt 3 USD/lb vì tỷ giá và thời tiết, nhưng động lực tăng trưởng của quán cà phê ngày nay lại nằm nhiều ở matcha, đồ uống đá và các lựa chọn nhẹ. Với chủ quán Việt, đa dạng hóa menu và kiểm soát chi phí nguyên liệu là hai việc nên làm song song ngay từ bây giờ.
Nguồn tham khảo: Perfect Daily Grind
