Nespresso, thương hiệu cà phê viên nén thuộc tập đoàn Nestlé, vừa quyết định ngừng dòng viên nén làm từ giấy có khả năng phân hủy sinh học tại gia. Đây là sản phẩm được giới thiệu như một lựa chọn thay thế cho viên nhôm dùng một lần, từng ra mắt năm 2023 sau một quá trình nghiên cứu dài.
Quyết định này đáng chú ý với người làm F&B vì nó cho thấy một thực tế khó nói: giải pháp bao bì "xanh" không phải lúc nào cũng trụ được khi va chạm với yêu cầu về chất lượng sản phẩm và kỳ vọng của khách hàng. Với một thương hiệu lớn, việc dừng một sáng kiến bền vững đã đầu tư nhiều năm là tín hiệu rõ ràng về sự giằng co giữa tính bền vững và chất lượng ly cà phê.
Vì sao Nespresso ngừng viên nén giấy phân hủy sinh học?
Công ty cho biết nguyên nhân chính là phản hồi của khách hàng về hạn sử dụng ngắn và trải nghiệm sản phẩm nói chung. Theo xác nhận cuối tháng 9, Nespresso khẳng định sẽ tập trung trở lại vào viên nhôm, với lập luận rằng nhôm vẫn là vật liệu tốt hơn để giữ chất lượng cà phê.
Trong phần hỏi đáp cập nhật trên trang của mình, công ty nêu rằng sau khi phân tích kỹ phản hồi khách hàng, họ "tin chắc hơn bao giờ hết" rằng nhôm là lựa chọn tốt nhất để bảo toàn hương vị và mùi thơm. Nói cách khác, dù giấy ghi điểm về môi trường, nó chưa đáp ứng được kỳ vọng về độ tươi và ổn định của cà phê trong suốt vòng đời sản phẩm trên kệ.
Viên nén giấy được làm bằng gì và vì sao hạn sử dụng ngắn?
Viên nén này làm chủ yếu từ bột giấy ép, phủ một lớp lót mỏng có khả năng phân hủy sinh học, được thiết kế để bảo vệ cà phê khỏi quá trình oxy hóa. Sản phẩm đạt chứng nhận ủ phân tại gia và ủ phân công nghiệp của TÜV Austria, tương thích với các máy Nespresso Original sẵn có.
Điểm cốt lõi nằm ở khả năng chắn khí và ẩm. Cà phê rang xay rất nhạy với oxy: khi tiếp xúc, dầu và hợp chất thơm bị oxy hóa, hương vị xuống nhanh. Vật liệu gốc giấy khó đạt được mức chắn kín như nhôm, nên dù lớp lót có hỗ trợ, thời gian giữ hương vị ổn định (hạn sử dụng thực tế) thường ngắn hơn. Đây là một bài toán kỹ thuật kinh điển của mọi loại bao bì thực phẩm nhạy cảm với oxy.
Viên nhôm có thật sự thân thiện môi trường hơn không?
Không có câu trả lời tuyệt đối; mỗi vật liệu có đánh đổi riêng. Một nghiên cứu năm 2023 của Đại học Wageningen đã so sánh ba loại: viên nhựa sinh học phân hủy, viên nhôm tái chế và viên nhựa thông thường.
| Loại viên nén | Ưu điểm theo nghiên cứu | Thách thức |
|---|---|---|
| Nhựa sinh học phân hủy | Bền vững nhất khi xét cả khí thải và tính tuần hoàn vật liệu | Phụ thuộc hệ thống ủ phân |
| Nhôm tái chế | Tiềm năng tuần hoàn lớn nếu có hệ thống thu gom riêng | Tỷ lệ người tham gia tái chế thấp |
| Nhựa thông thường | — | Khó xử lý sau sử dụng |
Nghiên cứu kết luận viên nhựa sinh học phân hủy là lựa chọn bền vững nhất khi cân nhắc đồng thời khí thải nhà kính và tính tuần hoàn. Nhôm cho tiềm năng tuần hoàn đáng kể nhưng chỉ khi được thu gom qua hệ thống tái chế chuyên biệt, mà rào cản lớn là tỷ lệ người tham gia còn thấp. Ngoài ra, với nhiều hệ thống tái chế thông thường, viên nén dùng một lần vẫn khó xử lý vì kích thước nhỏ khó phân loại và phần bã cà phê phải được tách khỏi vật liệu tái chế.
Ngành cà phê đang đi về đâu với bao bì?
Dù Nespresso lùi một bước, xu hướng tìm giải pháp thay thế viên nén dùng một lần vẫn tiếp diễn. Một ví dụ là viên nén cà phê không nhựa dạng viên nén ép của một thương hiệu khác. Bức tranh chung cho thấy các công ty thiết bị và bao bì vẫn đang thử nghiệm nhiều hướng, và chưa có công thức nào vừa đạt chất lượng vừa đạt tính bền vững một cách trọn vẹn.
Với thị trường Việt Nam, cà phê viên nén là phân khúc nhỏ so với cà phê pha phin, pha máy và đồ uống pha chế tại quán. Tuy vậy, bài toán bao bì bền vững thì phổ quát: ly nhựa, nắp, ống hút, túi đựng hạt đều đối mặt cùng câu hỏi giữa trải nghiệm, chi phí và môi trường. Áp lực từ khách hàng trẻ quan tâm đến môi trường có thể ngày càng tăng, nhưng quyết định của Nespresso nhắc rằng yếu tố chất lượng không thể bị hy sinh.
Áp dụng cho quán
- Khi chọn bao bì "xanh" cho cà phê hạt hay cà phê xay đóng gói, hãy ưu tiên loại có khả năng chắn oxy và ẩm tốt (túi có lớp lót, van một chiều), vì cà phê mất hương rất nhanh khi tiếp xúc không khí.
- Thử nghiệm quy mô nhỏ trước khi đổi toàn bộ bao bì: lấy vài khách hàng quen phản hồi về mùi vị theo thời gian, tránh đổi hàng loạt rồi phải thu hồi.
- Ghi rõ hạn sử dụng và khuyến nghị bảo quản trên bao bì bán lẻ; với cà phê, hạn thực tế phụ thuộc nhiều vào chất lượng chắn khí hơn là ngày rang đơn thuần.
- Nếu dùng ly và vật liệu phân hủy sinh học, cần đi kèm giải pháp thu gom hoặc ủ phân, vì bản thân vật liệu chỉ phát huy lợi ích môi trường khi được xử lý đúng cách.
- Truyền thông trung thực về cam kết môi trường: đừng tuyên bố "phân hủy hoàn toàn" nếu quán không có kênh thu gom tương ứng, tránh rủi ro mất niềm tin.
Kết luận
Nespresso ngừng viên nén giấy phân hủy sinh học và quay lại viên nhôm vì đánh giá rằng nhôm giữ hương vị cà phê tốt hơn, sau phản hồi về hạn sử dụng ngắn và trải nghiệm sản phẩm. Với người làm F&B, đây là lời nhắc rằng bao bì bền vững chỉ thành công khi đồng thời bảo vệ được chất lượng sản phẩm và có hệ thống xử lý cuối vòng đời đi kèm.
Nguồn tham khảo: Daily Coffee News
